Basisvaardigheden in het voortgezet onderwijs

Een stevige basis voor ieder vak en iedere leerling.

Taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid zijn de basis waarop leerlingen in havo en vwo leren, doorstromen naar vervolgonderwijs en volwaardig deelnemen aan de samenleving.

Een samenhangende schoolbrede aanpak vraagt om duidelijke doelen, gezamenlijke afspraken, praktische ondersteuning en aandacht voor de uitvoering. Waar het past, worden basisvaardigheden binnen de verschillende schoolvakken versterkt.

Het belang van basisvaardigheden

Herkenbaar in de les, verbonden door één schoolbrede visie.

Taal

Aandacht voor lezen, schrijven, woordenschat, taalgebruik en het begrijpen en verwerken van informatie in verschillende vakken.

Rekenen

Rekenvaardigheden toepassen in herkenbare situaties, zoals verhoudingen, percentages, tabellen, grafieken en het interpreteren van gegevens.

Burgerschap

Burgerschapsvorming integreren in het onderwijs, met aandacht voor democratische waarden, dialoog, respect, participatie en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Niet als onderwerp van één vak, maar als deel van de hele school.

Digitale geletterdheid

Leerlingen ondersteunen bij het kritisch, bewust, verantwoord en vaardig omgaan met digitale informatie en technologie.

Onderwijskaders

Wat wordt van scholen verwacht?

Niet alles wat over basisvaardigheden wordt gezegd, is een verplichting. Wij maken onderscheid tussen wat nu geldt, wat in ontwikkeling is en wat onderwijskundig aan te bevelen is.

Geldend

Wettelijke eisen en toezicht

Scholen zijn wettelijk verplicht aandacht te besteden aan Nederlandse taal, rekenen en wiskunde en burgerschap. De Onderwijsinspectie houdt hier toezicht op en beoordeelt binnen de standaard Basisvaardigheden (OP0) of de school leerlingen voldoende onderwijs biedt in deze drie onderdelen.

Geldend

Referentieniveaus

De referentieniveaus taal en rekenen beschrijven wat leerlingen op verschillende momenten in hun schoolloopbaan moeten beheersen. Voor havo en vwo vormen zij een belangrijk ijkpunt voor de doorlopende leerlijn.

In ontwikkeling

Nieuwe kerndoelen

SLO werkt in opdracht van de overheid aan bijgestelde kerndoelen voor onder meer Nederlands, rekenen en wiskunde, burgerschap en digitale geletterdheid. Deze kerndoelen zijn nog niet allemaal wettelijk van kracht; scholen kunnen zich er wel al op voorbereiden.

Aanbeveling

Digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid is een belangrijk leergebied voor leren en maatschappelijke deelname. Het valt echter niet onder dezelfde inspectiestandaard OP0 als taal, rekenen en wiskunde en burgerschap.

Raadpleeg voor de actuele eisen altijd de publicaties van de Onderwijsinspectie en SLO.

Van onderwijsdoelen naar de klas

Ieder vak kan bijdragen. Illustratieve voorbeelden uit de lespraktijk, geen resultaten van bestaande scholen.

Rekenen

Economie en natuurwetenschappen

Leerlingen interpreteren een grafiek: wat laat de lijn zien, welke eenheden horen erbij en welke conclusie is wel of niet te trekken?

Burgerschap en taal

Maatschappijgerichte vakken

Leerlingen bouwen een onderbouwd standpunt op, luisteren naar tegenargumenten en voeren een respectvolle dialoog.

Digitale geletterdheid

Verschillende vakken

Leerlingen beoordelen een online bron op afzender, doel en betrouwbaarheid voordat zij de informatie gebruiken.

Van onderwijskaders naar de schoolpraktijk.

Ontdek hoe Gilde voor Ontwikkeling scholen ondersteunt bij beleid en uitvoering, of bekijk hoe Gilde Studio basisvaardigheden binnen herkenbare vakcontexten laat terugkomen.